|
12.SINIF SAYFA 80 HAZIRLIK ÇALIŞMASI Fotoğraflarda görülen ulaşım sistemleri ile ekonomik faaliyet kolları arasındaki nasıl bir ilişki vardır.
Ulaşım sektörünün gelişmesi bir yerin gelişmişliğinde temel etkenlerin başında gelir.Bir bölgede yaygın olan sanayi kolaları hammaddenin taşınması yoluyla başka alanlarda da yayılma gösterir.Dünyada tüm dünya pazarlarına yönelik üretim yapan bölgelerin oluşmasında o bölgenin ulaşım imkanlarının gelişmesinin etkisi büyüktür. Tarım ve hayvancılığa dayalı sanayinin gelişmesi köklü bir değişime uğraması ulaşımın gelişmesi ile mümkün olmuştur.Hem bu faaliyet kollarında üretim miktarı artmış hemde farklı bölgelere yayılış göstermiştir.Sanayi devrimiyle birlikte başlayan hammadde talebi,tarım ve madencilik başta olmak üzere bir çok ekonomik faaliyetin gelişmesine ve yapısal değişimine sebep olmuştur. Günümüzde kıtalar arası çok gelişmiş kara,deniz,demir,hava yolu ulaşım ağları kurulmuş ekonomik faaliyetler küreselleşmiş pazar payları büyümüştür.
Demir yolu taşımacılığı için sanayi faaliyetlerini destekleyici özellikle demir çelik ,termik santraller ,tarımsal hammadde aktarımı ,ekonomik faaliyetlerin başka bölgelere yayılmasında etkisini gösterir.Gelişmiş ülkelerde yolcu taşımacılığı için çok önemli bir sektördür.
 
Resim kaynak:http://www.resimhayattir.com/data/media/242/tren_resimleri.jpg
Deniz yolu taşımacılığı resme bakıldığında daha çok turizm faaliyetlerini destekleyici rolü ön plan çıkartılmıştır.Enerji kaynakları aktarımında ,sanayi ham maddeleri aktarımında deniz yolu ulaşımı ön plana çıkar.Özellikle iyi bir deniz ulaşım ağı ve filosu olan ülkeler ticaret faaliyetlerinde ön plana çıkarlar.  
Resim kaynak: http://www.rotamer.com/MyImages/denizyolu1.jpg
Kara yolu ulaşımı dünyanın olmazsa olmazlarından dır.Dünya ekonomik faaliyetlerinde hammadde aktarımında ,ticaret faaliyetlerinde sanayi faaliyetlerinin çeşitlenmesinde çok etkin bir rolu vardır.Kara yolu ulaşım ağı gelişmiş merkezler önemli ticaret alanlarıdır. 
Resim kaynak:http://www.ataksurucukursu.com/resimler/karayolu.jpg
Hava yolu ulaşımı çok fazla yük taşıyıcılığı olarak ön plana çıkmasa da ,küreselleşen dünya koşullarında şirketler arası görüşmelerde ,toplantılarda,zaman açısından ciddi avantajlar sağlamaktadır.Turizm faaliyetlerini destekleyici en önemli ulaşım sektörlerinden biridir.Yolcu taşımacılığı çok gelişen dünyanın önde gelen hava yolu şirketleri mevcuttur.
12.SINIF SAYFA 82 ETKİNLİK ÇALIŞMASI Ulaşım maliyetinin ürün fiyatına etkisini yaşadığınız yerdeki sanayi ve ticaret odası kuruluşlarından yardım alarak araştırınız. SORU-1-Yaşadığınız yerleşim birimine hangi bölgelerden hangi ürünler gelmektedir.Yaşadığınız bölgeden hangi bölgelere ne gibi ürünler gönderilmektedir. Genel olarak düşünüldüğünde yaşadığınız bölgenin iklim yer şekilleri ekonomik faaliyetlerini değerlendirerek cevap vermeniz gereken bir soru ,bölgenizde gelişen sanayi kollarını tarımsal faaliyetleri düşünerek yapılan tarımsal üretimin fazlası mevcutsa başka bölgelere gönderilecektir.Yine gelişen sanayi kolları ile ilgilide bölgede yeteri kadar hammadde yoksa dışardan bölgeye gelecektir. Kayseri için düşünürsek dışardan daha çok tarımsal ürün olarak sebze ağırlıklı karasal iklimde yetişmeyen ürünler alır dışarıya tarımsal üretim olarak tahıl gurubu ve şeker pancarını işleyerek satar.Sanayi faaliyetleri olarak mobilya sanayi çok gelişmiştir dışardan bu sanayi kolu için hammadde alırken dışarıya mobilya ev tekstil ürünleri gönderir. SORU-2-Ulaşım çeşitlerinin ürünlerin maliyetlerine etkisi nedir. Ulaşım sistemleri ne kadar kolay ve ekonomik koşullarda gerçekleşirse maliyeti arttırmayacağı için fiyatları olumlu etkiler.Ancak ulaşım faaliyetlerinde karşımıza çıkan sorunlar (yer şekilleri,iklim,mesafe ) ne kadar olumsuzluk gösterirse bu üreticiyi olumsuz etkileyerek fiyatları arttıracaktır.İmkanlar dahilinde deniz ve demir yolu kullanımı tek seferde fazla ürün aktarımı sağlayacağı için maliyetin düşük olmasına olumlu etkide bulunur.Yine Petrol taşımacılığında boru hattı projeleri ilk etapta masraflı olsa da uzun vadede fiyatlara olumlu katkı sağlar. DERS DIŞI ETKİNLİK Sınıf çalışması olarak; Sanayi için Bursa Ticaret için İstanbul Liman İçin İzmir Turizm İçin Antalya Madencilik için Zonguldak Örnek verilebilir.Bu şehirlerin özellikleri incelendiğinde ya önemli kavşak noktasında oldukları ya önemli ulaşım sistemleri ile çevre bölgelere bağlandıkları ,birden fazla ulaşım sistemlerine imkan tanımaları gibi özelliklere sahip oldukları gözlenir.
12.SINIF SAYFA 83 ETKİNLİK ÇALIŞMASI Bazı şehirler gelişimlerini büyük ölçüde kara yollarının kavşak noktasında bulunmalarına borçludurlar.Ülkemizde Afyon ve Aksaray bu şehirlere örnek verilebilir.
SORU-1-Türkiye kara yolları haritasından faydalanarak bu şehirler üzerinden geçen kara ve demir yollarını tespit ediniz.  
Türkiye Demir yolları ve karayolları haritası büyük hallerini görmek için haritaların üzerine tıklayınız...
Verilen haritalar incelendiğinde özellikle Afyon demir yolları bölgesi olarak 7. bölgenin merkezini oluşturmaktadır.Gerek İzmir üzerinden doğuya giden demir yolu hattı gerekse İstanbul üzerinden Adana güzergahına giden demir yolu hattı bu noktadan geçmektedir.
Dört yönden gelen demiryollarının birleştiği kavşakta, bir merkez durumunda olan Afyonkarahisar, ulaşım açısından büyük önem taşır. Bu demiryollarından biri Konya üzerinden Adana`ya, dolayısıyla Akdeniz`e ulaşır. Bir diğeri Kütahya üzerinden İç Anadolu ve Marmara`ya gider. Batıya yönelik iki hattan ilki Uşak, Manisa`dan İzmir`in Basmahane garına varırken, ikincisi Aydın`a uğrayıp, İzmir Alsancak istasyonuna girer.
Bursa`dan 289, Zonguldak`tan 525 ve Rize`den 1116 Km. uzaklıkta bulunan Afyonkarahisar, karayolu bakımından da önemli bir konuma sahiptir. İç Anadolu, Akdeniz, Marmara ve Ege gibi, yurdun çeşitli yönlerinden gelen karayollarının birleştiği bir nokta görünümündedir. İller arasındaki karayolları, asvalt kaplı yollardandır. Öte yandan düzgün bir havaalanına sahip olup, havadan ulaşıma da açıktır.
Aksaray ise daha çok karayolu geçiş noktası olarak E 90 karayolunun güzergahı üzerinde yer almaktadır.Demir yolu bölgede güzergahı yoktur yakın bölgeden geçmekle beraber Aksaray’a ciddi bir avantaj sağlamaz.
SORU-2-Bu şehirlerin gelişmesinde ulaşım nasıl etkili olduğunu belirtiniz.
AFYON:
Haritanın büyük hali için haritaya tıklayınız...
Bu şehirlerin gelişmesinde mevcut ulaşım sistemleri olumlu katkılarda bulunmuştur.Afyon mevcut yapısı ile birlikte dört yönden gelen demiryollarının kesişim noktasında yer alması Afyonkarahisar Gar, demiryollarının önemli kavşak noktasında olması ve Afyonkarahisar ilinin zengin yer altı kaynakları sebebiyle gerek transit, gerekse Afyonkarahisar Gar`dan sefere başlayan trenlerle yük ve yolcu taşımacılığı açısından büyük önem arz etmektedir.
Ülkemizde dört noktadan demir yolu ile bağlanan tek il özelliği vardır.Bütün bu ulaşım özellikleri değerlendirildiğinde gerek transit geçiş gerekse yük ve yolcu taşımacılığında çok önemli bir noktadadır.Bu avantajlar şehirdeki ekonomik faaliyetleri olumlu etkiler.Gelecekte demir yollarının öneminin artacağı ülkemizde bu özelliği Afyon’u çok daha iyi yerlere taşıyacaktır. AKSARAY:
http://www.basay.net/resimler/aksaray.gif
Konum itibariyle Aksaray E90 kara yolu üzerinde yer alarak Ankara üzerinden gelen ulaşım ağının Adana üzerine geçiş noktasında yer alır.İki sanayi şehrimiz Konya ile Kayseri arasında geçiş noktasında yer alması Aksaray için yolcu ve yük taşımacılığında avantajlar sağlar.Ticari faaliyetlerin gelişmesinde bu yollar üzerine yapılan yatırımlar Aksaray ve çevre bölgelerin gelişmesinde etkili olmaktadır.
12.SINIF SAYFA 84 HAZIRLIK ÇALIŞMALARI SORU-1-Bir ülkenin ekonomisinde iç ticaretin yeri ve önemi ne olabilir.
Bir ülkenin kendi pazarlarına yönelik ticareti iç ticaret olarak nitelendirilir.Ülke ekonomisinde iç ticaretin gelişmiş olması direk olarak olumlu etki sağlar.İç ticaret faaliyetlerinin gelişmesi beraberinde ticaret şehirlerini ortaya çıkar.Ticaret şehirleri paranın aktif olarak döndüğü piyasalar için gerekli olan nakit alış verişini sağlar aksi durumlarda ekonomik göstergelerde çeşitli sıkıntılar ortaya çıkabilir.Ticari faaliyetler sonrası o bölgede mevcut sermaye girişi ,yeni yatırımlar iş olanakları ve üretimin artması gibi olumlu özellikler sağlar.Ülke ekonomilerinin temel taşlarından biride iç ticaret faaliyetlerinin hareketli ve gelişmiş olmasıyla paralellik gösterir.Dikkat edilirse son dönemlerde yaşanan mali kriz tüm dünyada özellikle iç piyasalarda alışveriş durgunluğuna yol açmış nakit dönüşümü sağlanamamış tüketimin düşmesine sebep olarak üretimi azaltmış bu da çeşitli ekonomik sorunlara yol açmıştır.
SORU-2-Sizce bir yerin ticaret merkezi olabilmesi hangi faktörlere bağlıdır.
Üretim ve tüketim bölgeleri arasında iyi ve çeşitli ulaşım ağlarının sahip olmasına ,ulaşım noktası olarak kavşak bölgesi olmasına ,o bölge için iklim çeşitliliği sonrası tarımsal çeşitliliğe sahip olmasına ,üretim faaliyetlerindeki çeşitliliğe,bölgenin gelişmişliğine nüfus miktarı ve nüfusun ekonomik gelir seviyesine bağlıdır.
SORU-3-Türkiye iç ticareti hakkında neler biliyorsunuz.
Ülkemiz iç ticareti bölgeler arasında farklılıklar gösterebilmektedir.Bölgelerin gerek coğrafi gerek beşeri ve ekonomik özellikleri birbirinden farklılık gösterir.Kırsal kesim ile şehirler arasında şehirlere daha çok tarımsal ürünler şehirlerdeki sanayi ürünleri ise hem kendi piyasalarında hem de kırsal kesimlere yönlendirilir.Belirli bölgeler ticaret faaliyetlerinde merkez özelliği göstermektedir.İstanbul ,İzmir,Ankara,Kayseri,Antep,Konya gibi şehirler bu konuda önde gelir.Genellikle Ticari faaliyetler Tüm bölgelerden Marmara bölgesine yönlenmiş durumdadır.Bunun dışında bulunduğu konum itibariyle bölgesel etki gösteren şehirlerde mevcuttur.Orta Anadolu’da tahıl,Akdeniz kıyılarında Turfanda ,Trakya’dan ayçiçeği,Doğu Anadolu’dan hayvansal Gıdalar,Marmara’dan çevre bölgelere Madeni eşya sanayi ürünleri şeklinde gerçekleşir.
|
